Interview met Mérie van der Rijt
01-06-2026
Met Het huishouden van Grietje Steen duikt Merie van der Rijt in het leven van de vrouw achter een van Nederlands bekendste schilders. Voor deze historische roman verdiepte ze zich in de zeventiende-eeuwse kunstwereld, het dagelijks leven van Grietje en de vraag hoe het was om de vrouw van Jan Steen te zijn. Lees hoe zij Grietje tot leven bracht en wat haar inspireerde bij het schrijven van deze meeslepende historische roman.
Hoe ben je op het idee gekomen om juist Grietje, de vrouw van Jan Steen, centraal te stellen?
“Mijn vorige historische roman, Het vrouwenhofje, heb ik vanuit het perspectief van een vrouw geschreven en dat wilde ik opnieuw doen. Over vrouwenlevens is namelijk weinig vastgelegd en ik vind dat vrouwen een plek verdienen in de geschiedenis. Vrouwen vormen tenslotte de helft van de mensheid. Dat er weinig over vrouwen bekend is, is ook een voordeel, want daardoor kan ik mijn fantasie ruim baan geven. Kortom, ik ging op zoek naar een vrouw die echt geleefd had, maar over wie niet alles bekend was.
Grietje groeide op in een kunstenaarsmilieu en trouwde met Jan Steen, die bekendstaat als een eigenzinnige, humoristische schilder. De uitdrukking ‘het huishouden van Jan Steen’ doet vermoeden dat het bij Grietje en Jan een puinhoop was. Ik vroeg me af hoe het voor Grietje zou zijn geweest om in Den Haag over straat te lopen. Wat zouden mensen tegen haar zeggen? ‘Lekker dan bij jou, die puinhoop!’ Het propere huishouden, het geschrobde stoepje en een nette reputatie waren heel belangrijk en de verantwoordelijkheid van de vrouw. Ik heb me verdiept in hoe het zou zijn om de vrouw van Jan Steen te zijn. Biografen zijn het er overigens niet over eens of het daadwerkelijk een bende was bij Jan Steen thuis. Het kan zijn dat hij zijn eigen huishouden schilderde, maar het kan ook zijn dat hij met rommelige huishoudens juist een les wilde meegeven. Ook dat gaf mij ruimte om er mijn eigen verhaal van te maken.”
Wat trok je het meest aan in haar verhaal toen je je in haar ging verdiepen?
“Het kunstenaarsmilieu en de tijd waarin Grietje leefde trokken me aan. Haar vader, Jan van Goyen, was een succesvolle landschapsschilder, maar ook iemand die zichzelf en zijn gezin regelmatig in financiële problemen bracht. Grietjes zwager Jacques de Claeuw was schilder van stillevens.
In de zeventiende eeuw gebeurde er in Nederland ontzettend veel op het gebied van handel en kunst. Dit verhaal gaf me de gelegenheid om musea te bezoeken en over kunst te lezen. Hoe meer ik las over Jan Steen, hoe meer waardering ik kreeg voor zijn kunstwerken en hoe mooier ik het vond om ze in het echt te bekijken. Ook vond ik het leuk om steden als Den Haag, Delft, Leiden en Haarlem door de ogen van mensen van vierhonderd jaar geleden te bekijken.”
Hoe verbind je historische feiten met fictie in dit boek?
“Het verhaal speelt zich vierhonderd jaar geleden af. Ik heb gekeken naar belangrijke gebeurtenissen, zoals het einde van de Tachtigjarige Oorlog, dat in Den Haag groots werd gevierd. Ik vroeg me af hoe Grietje dat feestgedruis zou hebben ervaren. Van Grietje heb ik een gevoelig en angstig persoon gemaakt, dus ik kon me voorstellen dat zij liever naar huis ging.
Verder waren er in haar tijd pestepidemieën. In mijn fantasie weet Grietje veel van planten en hun geneeskrachtige werking, en heeft ze een paranormale aanleg. Door haar visioenen en voorgevoelens weet ze vaak wat er staat te gebeuren. Hoe zou iemand met haar karakter tegen ellende en ziekte hebben aangekeken, en wat zou zij hebben gedaan?”
Zou je jezelf eerder met Grietje of met haar zus Maria identificeren?
“Dat is een moeilijke vraag. Ik heb een jongere zus, dus je zou denken dat ik me eerder met de oudste zou identificeren. Maria is actiegericht en voortvarend, dat ben ik ook, maar ik ben een stuk minder impulsief dan zij. In Grietje herken ik het gevoelige en ook wel het radartje voor gevaar, al laat ik me niet zo meeslepen door angst als zij.”
Wat hoop je dat lezers voelen of meenemen na het lezen van het verhaal?
“Ik hoop mensen met dit boek vooral ontspanning en plezier te geven. Niets is zo heerlijk als helemaal wegduiken in een roman, zeker als het verhaal zich in een andere tijd afspeelt. Ik hoop dat lezers zich erin herkennen. Veel dingen waren vroeger anders, maar ook toen hadden mensen wensen, gedachten en gevoelens en moesten ze iets van hun leven maken.
Juist nu er zoveel onrust in de wereld is, is het fijn om even in een andere tijd te duiken. Misschien geeft dat ook hoop. We denken soms dat we in een unieke, gevaarlijke tijd leven, maar vierhonderd jaar geleden was het leven ook onzeker. Denk maar aan de pest, oorlogen en armoede. De mens vindt eigenlijk altijd weer een manier om door te gaan, en in onze tijd is dat niet anders. Dat vind ik een hoopvolle gedachte.”
Nieuwsgierig geworden?
In deze meeslepende historische roman brengt Merie van der Rijt het verhaal van Grietje van Goyen, de vrouw van Jan Steen, op indrukwekkende wijze tot leven. Klik hieronder voor meer informatie over het boek.
Bestel Het huishouden van Grietje Steen
